زندگینامه مهدی اخوان ثالث+بهترین اشعار اخوان ثالث
در زندگینامه مهدی اخوان ثالث بهتر است بدانید که یکی از تأثیرگذارترین شاعران معاصر ایران است که شعرهای او از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، ویژگیهای منحصربهفردی دارد. او در شعر خود، از ویژگیهای شعر کلاسیک فارسی، مانند قافیه، ردیف و وزن بهره میبرد؛ اما در عین حال، از شیوههای نوین شعر نیما یوشیج نیز استفاده میکند. این ترکیب خاص، باعث شده است که شعر اخوان ثالث از انسجام و زیبایی خاصی برخوردار باشد. اخوان ثالث در شعر خود، به مسائل اجتماعی و سیاسی زمانه خود نیز توجه میکرد.
او در شعر «زمستان»، که از مشهورترین آثار اوست، به تصویری از جامعه ایران در دوران پهلوی میپردازد. این شعر، تصویری تلخ و سیاه از فقر، بیعدالتی و ناامیدی مردم ایران در آن دوران ارائه میدهد. اخوان ثالث همچنین به فرهنگ و تاریخ ایران نیز علاقهمند بود. او در شعرهای خود، به فرهنگ و تاریخ کهن ایران میپرداخت و از آنها الهام میگرفت. این علاقه، باعث شده است که شعر او از غنای فرهنگی خاصی برخوردار باشد.
در مجموع، میتوان گفت که مهدی اخوان ثالث یکی از شاعران برجسته معاصر ایران است که شعر او از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است.
اخوان ثالث کیست؟
در جدول زیر میتوانید اطلاعات مختصری درباره اینکه اخوان ثالث کیست؟ آرمگاه مهدی اخوان ثالث کجاست؟ و تخلص اخوان ثالث بدست آورید که عبارتند از:
نام | مهدی |
نام خانوادگی | اخوان ثالث |
مهمترین آثار اخوان ثالث | ارغنون، زمستان، آخر شاهنامه، از این اوستا، آینههای ناگهان، در حیاط کوچک پاییز در زندان، منظومه کیومرث و آرش |
لقب | م. امید |
تخلص اخوان ثالث | م. امید |
تاریخ تولد اخوان اثالث | ۱۰ اسفند ۱۳۰۶ |
تاریخ درگذشت اخوان ثالث | ۴ شهریور ۱۳۶۹ |
آرامگاه اخوان ثالث | آرامگاه فردوسی، توس، مشهد |
تحصیلات مهدی اخوان ثالث را میتوان به اختصار به سه دوره تقسیم کرد. پس از فارغالتحصیلی از هنرستان، به دلیل علاقه به ادبیات و شعر، به طور مستقل به مطالعه و تحقیق در این زمینه پرداخت و به سرودن شعر در سبکهای مختلف، از جمله غزل، قصیده و مثنوی، روی آورد.
- دبستان: دبستان ابن یمین مشهد
- دبیرستان: دبیرستان شاهرضا (خاقانی) مشهد
- هنرستان: هنرستان صنعتی مشهد (در رشته نقاشی)
اخوان ثالث در دانشگاه تحصیلات آکادمیک در رشته ادبیات فارسی نداشت. با این وجود، او به واسطه مطالعه و تتبع عمیق در آثار بزرگان شعر و ادب فارسی، دانش و تسلط قابل توجهی در این زمینه پیدا کرد. بسیاری از منتقدان و صاحب نظران، اخوان ثالث را یکی از شاعران برجسته و صاحب سبک در شعر فارسی معاصر میدانند.
اخوان، جامعه و حس شاعری
مهدی اخوان ثالث، شاعر، نویسنده و موسیقیپژوه ایرانی بود. او یکی از تأثیرگذارترین شاعران معاصر ایران است که شعرهای او از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، ویژگیهای منحصربهفردی دارد. اخوان ثالث در سال ۱۳۰۷ در مشهد به دنیا آمد. او از کودکی به شعر علاقه داشت و از همان دوران، شعرهایی را میسرود. در سال ۱۳۲۸، برای تحصیل در رشته حقوق به تهران رفت و در آنجا با نیما یوشیج، پدر شعر نو فارسی، آشنا شد.
آشنایی با نیما، تأثیر زیادی بر شعر اخوان ثالث گذاشت و او را به سمت شعر نیمایی سوق داد. اخوان ثالث در سال ۱۳۳۰، اولین مجموعه شعر خود را با عنوان «ارغنون» منتشر کرد. این مجموعه، شامل اشعاری در سبک کلاسیک فارسی بود. اخوان ثالث در سال ۱۳۳۶، شعر «زمستان» را منتشر کرد. این شعر، یکی از مشهورترین آثار اخوان ثالث است که به تصویری از جامعه ایران در دوران پهلوی میپردازد.
اخوان ثالث در سال ۱۳۳۹، به اتهام فعالیتهای سیاسی دستگیر و به زندان افتاد. او پس از آزادی از زندان، به فعالیتهای ادبی خود ادامه داد و آثاری مانند «آخر شاهنامه»، «از این اوستا»، «شکار»، «پاییز در زندان» و «بهترین امید» را منتشر کرد. اخوان ثالث در سال ۱۳۶۹ در تهران درگذشت.
او را یکی از بزرگترین شاعران معاصر ایران میدانند که شعر او تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است. در پاسخ به سؤال شما، میتوان گفت که اخوان ثالث شاعری بود که زندگی خود را وقف شعر اجتماعی و به تصویر کشیدن جامعه روز ایران کرد. او در شعر خود، از ویژگیهای شعر کلاسیک فارسی، مانند قافیه، ردیف و وزن بهره میبرد؛ اما در عین حال، از شیوههای نوین شعر نیما یوشیج نیز استفاده میکند.
این ترکیب خاص، باعث شده است که شعر اخوان ثالث از انسجام و زیبایی خاصی برخوردار باشد.اخوان ثالث در شعر خود، به مسائل اجتماعی و سیاسی زمانه خود نیز توجه میکرد. او در شعر «زمستان»، که از مشهورترین آثار اوست، به تصویری از جامعه ایران در دوران پهلوی میپردازد.
این شعر، تصویری تلخ و سیاه از فقر، بیعدالتی و ناامیدی مردم ایران در آن دوران ارائه میدهد. اخوان ثالث همچنین به فرهنگ و تاریخ ایران نیز علاقهمند بود. او در شعرهای خود، به فرهنگ و تاریخ کهن ایران میپرداخت و از آنها الهام میگرفت. این علاقه، باعث شده است که شعر او از غنای فرهنگی خاصی برخوردار باشد.
در مجموع، میتوان گفت که اخوان ثالث یکی از شاعران برجسته معاصر ایران است که شعر او از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است. در ادامه، به بررسی سه دوره شعری اخوان ثالث میپردازیم:
دوره اول
اخوان ثالث در دوره اول شعری خود، به سبک کلاسیک فارسی میسرود. او در این دوره، آثاری مانند «ارغنون»، «حجت بالغ» و «عصیان» را منتشر کرد. دوره اول شعر اخوان ثالث، دوره کارهایی مانند «ارغنون» بود که در آن، او به سبک کلاسیک فارسی شعر میسرود. اخوان ثالث در این دوره، از ویژگیهای شعر کلاسیک، مانند قافیه، ردیف و وزن بهره میبرد.
او در این دوره، آثاری مانند «حجت بالغ» و «عصیان» را منتشر کرد که از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، از آثار درخشان این دوره محسوب میشوند. اشعار این دوره اخوان ثالث، سرشار از خوشبینی، امید و مبارزهجویی است. او در این اشعار، به مسائل اجتماعی و سیاسی زمانه خود نیز توجه میکند. برای مثال، در شعر «حجت بالغ»، او به دفاع از آزادی و عدالت میپردازد.
در شعر «عصیان»، او به انتقاد از ظلم و ستم حاکمان میپردازد. اخوان ثالث در این دوره، از سبک رئالیسم اجتماعی نیز استفاده میکند. او در این سبک، به تصویر واقعی از جامعه و مسائل آن میپردازد. برای مثال، در شعر «ارغنون»، او به تصویری از جامعه ایران در دوران پهلوی میپردازد.
این شعر، تصویری تلخ و سیاه از فقر، بیعدالتی و ناامیدی مردم ایران در آن دوران ارائه میدهد. در مجموع، میتوان گفت که دوره اول شعر اخوان ثالث، دورهای درخشان در کارنامه ادبی او است. او در این دوره، آثاری ارزشمند و ماندگار خلق کرد که تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است.
دوره دوم
اخوان ثالث در دوره دوم شعری خود، به شعر نیمایی روی آورد. او در این دوره، آثاری مانند «زمستان»، «آخر شاهنامه» و «از این اوستا» را منتشر کرد. دوره دوم شعری اخوان ثالث، از سال ۱۳۳۱ هجری شمسی آغاز شد. او در این دوره، به شعر نیمایی روی آورد. اخوان ثالث در این دوره، از ویژگیهای شعر نیمایی، مانند شکستن وزن و قافیه و استفاده از تعابیر نو، بهره میبرد.
اخوان ثالث در این دوره، آثاری مانند «زمستان»، «آخر شاهنامه» و «از این اوستا» را منتشر کرد که از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، از آثار درخشان این دوره محسوب میشوند. شعر «زمستان»، یکی از مشهورترین آثار اخوان ثالث است که به تصویری از جامعه ایران در دوران پهلوی میپردازد.
این شعر، تصویری تلخ و سیاه از فقر، بیعدالتی و ناامیدی مردم ایران در آن دوران ارائه میدهد. این شعر، در زمان خود، تأثیر زیادی بر جامعه ایران گذاشت و به عنوان یک سرود ملی، بر سر زبانها افتاد. اخوان ثالث در این دوره، از سبک رئالیسم اجتماعی نیز استفاده میکرد. او در این سبک، به تصویر واقعی از جامعه و مسائل آن میپرداخت. برای مثال، در شعر «آخر شاهنامه»، او به تصویری از تاریخ ایران و زوال حکومت ساسانیان میپردازد.
این شعر، تصویری تلخ و سیاه از ظلم و ستم حاکمان و سقوط حکومت ساسانیان ارائه میدهد. در مجموع، میتوان گفت که دوره دوم شعری اخوان ثالث، دورهای مهم و تأثیرگذار در کارنامه ادبی او است. او در این دوره، آثاری ارزشمند و ماندگار خلق کرد که تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است. در ادامه، به بررسی برخی از ویژگیهای شعر اخوان ثالث در دوره دوم میپردازیم:
- استفاده از زبان ساده و روان: اخوان ثالث در این دوره، از زبان ساده و روان استفاده میکرد. او تلاش میکرد تا شعر خود را برای مخاطب عام قابل فهم کند.
- توجه به مسائل اجتماعی و سیاسی: اخوان ثالث در این دوره، به مسائل اجتماعی و سیاسی زمانه خود نیز توجه میکرد. او در شعرهای خود، به انتقاد از ظلم و ستم حاکمان و بیان مشکلات مردم میپرداخت.
- استفاده از تصاویر و تشبیهات بدیع: اخوان ثالث در این دوره، از تصاویر و تشبیهات بدیع و تازه استفاده میکرد. او تلاش میکرد تا با استفاده از این تصاویر، شعر خود را زیبا و تأثیرگذار کند.
اخوان ثالث در این دوره، صاحب سبکی جدید در شعر نوی فارسی شد. او با استفاده از ویژگیهای شعر کلاسیک و نیمایی، شعری را خلق کرد که از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، منحصربهفرد بود.
دوره سوم
اخوان ثالث در دوره سوم شعری خود، به تلفیق سبک کلاسیک و نیمایی پرداخت. او در این دوره، آثاری مانند «شکار»، «پاییز در زندان» و «بهترین امید» را منتشر کرد. بله، شما درست میگویید. دوره سوم شعری اخوان ثالث، دوره گرایش به قالبهای سنتی شعر فارسی بود. او در این دوره، علاوه بر شعر سنتی، شعرهایی به شیوه نیمایی نیز میسرود.
اخوان ثالث در این دوره، رویدادها را بیشتر به زبان طنز مینوشت و خبری از درد در آنها نبود. او در این دوره، با عاطفه و آرامش ذهن، گاهی شعرهایی میسرود که پر از مضامین فلسفی بودند. اندیشه اخوان ثالث در دوره سوم زندگی تغییر کرد. او انسانها را کوچک و غیرواقعی میدید.
همچنین با تجاربی که از گذشته به دست آورده بود، دیگر خود را ناجی انسانها نمیدید و عقیده داشت، جلودار هیچ تحولی نیست و باید صبر کند اتفاقات بیایند و بگذرند. در مجموع، میتوان گفت که دوره سوم شعری اخوان ثالث، دورهای متفاوت در کارنامه ادبی او است. او در این دوره، به مسائل و موضوعات جدیدی پرداخت و سبک شعری خود را نیز تغییر داد. در ادامه، به بررسی برخی از ویژگیهای شعر اخوان ثالث در دوره سوم میپردازیم:
- استفاده از زبان طنز: اخوان ثالث در این دوره، از زبان طنز استفاده میکرد تا به مسائل و مشکلات جامعه بپردازد. او تلاش میکرد تا با استفاده از طنز، مخاطب خود را به تفکر وادار کند.
- توجه به مسائل فلسفی: اخوان ثالث در این دوره، به مسائل فلسفی نیز توجه میکرد. او در شعرهای خود، به مسائلی مانند ماهیت انسان، معنای زندگی و جایگاه انسان در جهان میپرداخت.
- استفاده از تصاویر و تشبیهات ساده و روان: اخوان ثالث در این دوره، از تصاویر و تشبیهات ساده و روان استفاده میکرد. او تلاش میکرد تا شعر خود را برای مخاطب عام قابل فهم کند.
اخوان ثالث در این دوره، صاحب سبکی جدید در شعر نوی فارسی شد. او با استفاده از ویژگیهای شعر کلاسیک و نیمایی، شعری را خلق کرد که از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، منحصربهفرد بود. در پایان، میتوان گفت که مهدی اخوان ثالث یکی از تأثیرگذارترین شاعران معاصر ایران است که شعر او از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، ویژگیهای منحصربهفردی دارد.
او در سه دوره مختلف، شعرهایی ارزشمند و ماندگار خلق کرد که تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است. اخوان ثالث در هر سه دوره شعری خود، آثاری ارزشمند و ماندگار خلق کرد که تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است. او یکی از بزرگترین شاعران معاصر ایران است که جایگاه ویژهای در تاریخ ادبیات ایران دارد.
زندگینامه مهدی اخوان ثالث
علی اخوان ثالث، پدر مهدی، بهعلت اینکه در جامعه آن روز به موسیقی اهمیتی داده نمیشد و موسیقیدانها به فقر و بیعاقبتی در زندگی گرفتار میشدند، به پسرش چنین پند داد:
«پسرم، اگر میخواهی در این دنیا به جایی برسی، باید به درس بپردازی و شغلی برای خودت دست و پا کنی. موسیقی را بهعنوان سرگرمی ادامه بده؛ اما بهعنوان شغل، هیچ آیندهای ندارد.»
مهدی اخوان ثالث، با وجود مخالفت پدر، به موسیقی علاقه داشت و بهطور مخفیانه به تمرین تار ادامه میداد. او در سال ۱۳۲۸ برای تحصیل در رشته حقوق به تهران رفت و در آنجا با نیما یوشیج، پدر شعر نو فارسی، آشنا شد. آشنایی با نیما، تأثیر زیادی بر شعر اخوان ثالث گذاشت و او را به سمت شعر نیمایی سوق داد. اخوان ثالث در سال ۱۳۳۰، اولین مجموعه شعر خود را با عنوان «ارغنون» منتشر کرد.
این مجموعه، شامل اشعاری در سبک کلاسیک فارسی بود. اخوان ثالث در سال ۱۳۳۶، شعر «زمستان» را منتشر کرد. این شعر، یکی از مشهورترین آثار اخوان ثالث است که به تصویری از جامعه ایران در دوران پهلوی میپردازد. اخوان ثالث در سال ۱۳۳۹، به اتهام فعالیتهای سیاسی دستگیر و به زندان افتاد.
او پس از آزادی از زندان، به فعالیتهای ادبی خود ادامه داد و آثاری مانند «آخر شاهنامه»، «از این اوستا»، «شکار»، «پاییز در زندان» و «بهترین امید» را منتشر کرد. اخوان ثالث در سال ۱۳۶۹ در تهران درگذشت. او را یکی از بزرگترین شاعران معاصر ایران میدانند که شعر او تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است. در ادامه، به بررسی برخی از ویژگیهای شعر اخوان ثالث میپردازیم:
- استفاده از زبان ساده و روان: اخوان ثالث در شعر خود، از زبان ساده و روان استفاده میکرد. او تلاش میکرد تا شعر خود را برای مخاطب عام قابل فهم کند.
- توجه به مسائل اجتماعی و سیاسی: اخوان ثالث در شعر خود، به مسائل اجتماعی و سیاسی زمانه خود نیز توجه میکرد. او در شعرهای خود، به انتقاد از ظلم و ستم حاکمان و بیان مشکلات مردم میپرداخت.
- استفاده از تصاویر و تشبیهات بدیع: اخوان ثالث در شعر خود، از تصاویر و تشبیهات بدیع و تازه استفاده میکرد. او تلاش میکرد تا با استفاده از این تصاویر، شعر خود را زیبا و تأثیرگذار کند.
اخوان ثالث در شعر خود، از ویژگیهای شعر کلاسیک و نیمایی، بهره میبرد. او با استفاده از این ویژگیها، شعری را خلق کرد که از لحاظ سبک، محتوا و مضمون، منحصربهفرد بود. شعر اخوان ثالث، تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است. او یکی از شاعران تأثیرگذار معاصر ایران است که شعر او هنوز هم مورد توجه و علاقه مخاطبان قرار دارد.
مهدی اخوان ثالث، در ابتدا به موسیقی علاقه داشت و پنهان از پدر به تمرین تار میپرداخت. اما پس از صحبتهای پدرش، به شعر روی آورد. در ادامه، به بررسی برخی از نکات مهم در متن شما میپردازیم:
- پدر اخوان ثالث، با وجود مخالفت اولیهاش با موسیقی، از موسیقی لذت میبرد و به آن علاقهمند بود. این موضوع، نشان میدهد که پدر اخوان، مردی با ذوق و هنردوست بوده است.
- تشویق دوست پدر اخوان، به سرودن اشعار وطندوستانه، تأثیر زیادی بر مهدی اخوان ثالث گذاشت و او را به این سمت سوق داد.
- مهدی اخوان ثالث، پس از پایان تحصیلات دبیرستان، ابتدا به آهنگری مشغول شد؛ اما پس از مدتی کوتاه، به معلمی روی آورد. این موضوع، نشان میدهد که او به آموزش و پرورش علاقه داشته است.
- مهدی اخوان ثالث، در سال ۱۳۲۹ هجری شمسی با دختر عموی خود ازدواج کرد و صاحب ۶ فرزند شد. این موضوع، نشان میدهد که او مردی خانوادهدوست بوده است.
- مهدی اخوان ثالث، دوتا از دخترهایش را از دست داد. این موضوع، تأثیر زیادی بر او گذاشت و او را دچار آسیبهای روحی و روانی کرد.
در مجموع، میتوان گفت که مهدی اخوان ثالث، مردی با استعداد و علاقهمند به هنر و ادبیات بود. او در زندگی خود با فراز و نشیبهای زیادی روبرو شد؛ اما همواره به فعالیتهای ادبی خود ادامه داد و آثار ارزشمندی را خلق کرد.
فعالیتهای سیاسی اخوان ثالث
بله، شما درست میگویید. مهدی اخوان ثالث، در دوران جوانی، به فعالیتهای سیاسی نیز علاقهمند بود. او در سال ۱۳۳۱ به «پویندگان راه صلح» پیوست و با شعری که درباره مبارزات صلحجویانه سرود به جایزه شعر صلح دست یافت. اخوان ثالث، به اتفاق نیما یوشیج و چند تن از دیگر شاعران، به هنگام کودتای ۲۸ مرداد به زندان افتاد.
او از امضای توبهنامه خودداری کرد و حدود یک سال از زندگی خود را در زندان قصر و قزل قلعه به سر برد. او بعد از آزادی، تا پایان عمر از فعالیتهای سیاسی کناره گرفت. او برای امرار معاش، به نویسندگی در روزنامه و کار در رادیو مشغول شد. همزمان نیز در موسسات فرهنگی مشغول بود. بعد از مدتی به خوزستان رفت و برنامه ادبی تلویزیون اهواز را راهاندازی کرد.
اخوان ثالث، در سال ۱۳۴۵، بهعلت منازعه خصوصی، دوباره به زندان قصر افتاد. او ۹ ماه را در آنجا سپری کرد. برخی از دوستان او، این قضیه را سیاسی میدانند؛ اما اخوان ثالث، آن را یک اختلاف شخصی میدانست. اخوان ثالث، دفاتر شعر «پاییز در زندان» و «زندگی میگوید» را به این سالهای زندان خود اختصاص داد. در ادامه، به بررسی برخی از نکات مهم در متن شما میپردازیم:
- اخوان ثالث، در سال ۱۳۳۱، به «پویندگان راه صلح» پیوست. این سازمان، یک سازمان غیردولتی بود که برای صلح و صلحجویی فعالیت میکرد. پیوستن اخوان ثالث به این سازمان، نشاندهنده علاقه او به مسائل سیاسی و اجتماعی بود.
- اخوان ثالث، به هنگام کودتای ۲۸ مرداد، به زندان افتاد. او از امضای توبهنامه خودداری کرد و حدود یک سال از زندگی خود را در زندان گذراند. این موضوع، نشاندهنده روحیه مبارز و آزادیخواه او بود.
- اخوان ثالث، بعد از آزادی از زندان، تا پایان عمر از فعالیتهای سیاسی کناره گرفت. او معتقد بود که شعر و ادبیات، ابزاری برای بیان اندیشهها و آرمانهای انسان است و نباید در خدمت سیاست قرار گیرد.
- اخوان ثالث، در سال ۱۳۴۵، بهعلت منازعه خصوصی، دوباره به زندان افتاد. او ۹ ماه را در آنجا سپری کرد. این موضوع، تأثیر زیادی بر روحیه او گذاشت و باعث شد که او از فعالیتهای اجتماعی و سیاسی فاصله بگیرد.
در مجموع، میتوان گفت که مهدی اخوان ثالث، شاعری بود که به مسائل سیاسی و اجتماعی نیز علاقهمند بود. او در دوران جوانی، در فعالیتهای سیاسی نیز شرکت داشت؛ اما بعد از کودتای ۲۸ مرداد، از فعالیتهای سیاسی کناره گرفت و به شعر و ادبیات پرداخت.
اخوان ثالث در پایان زندگی
شاید برایتان سوال باشد که بدانید مهدی اخوان ثالث چگونه مرد؟ مهدی اخوان ثالث، در سال ۱۳۵۳ از خوزستان به تهران بازگشت و در رادیو و تلویزیون ملی ایران مشغول به کار شد. او در سال ۱۳۵۶، در دانشگاه ملی (شهید بهشتی)، دانشگاه تهران و تربیت معلم، شعر دوره سامانی و معاصر را تدریس میکرد.
اخوان ثالث، بعد از انقلاب ۵۷، بهعلت نارضایتی از کمتوجهی به تاریخ باستان و سنتهای ملی – میهنی ایران، به نقد این اندیشه پرداخت. او معتقد بود که انقلاب ۵۷، فرصتی برای احیای فرهنگ و تمدن ایرانی بود؛ اما این فرصت، بهخوبی استفاده نشد.
اخوان ثالث، در سال ۱۳۶۰، بدون حقوق از کار دولتی برکنار شد و ۹ سال پایانی عمر خود را بیهیچ منبع مالی در فقر شدید به پایان برد. او در این سالها، با مشکلات مالی زیادی روبرو بود و مجبور بود برای امرار معاش، کارهایی مانند ترجمه و ویرایش انجام دهد. اخوان ثالث، در سال ۱۳۶۹، از سوی خانه فرهنگ آلمان برای برگزاری شب شعر به این کشور دعوت شد.
او در این سفر، با بسیاری از دوستان و همعصران خود ملاقات کرد. چند ماه بعد از بازگشت از سفر، در چهارم شهریور ماه همان سال، زندگی را بدرود گفت و طبق وصیت خودش، در توس و در جوار آرامگاه فردوسی به خاک سپرده شد. خانه اخوان ثالث در تهران که امروزه به خانه موزه تبدیل شده است، نشانی از زندگی ساده و بیتکلف این شاعر بزرگ دارد.
این خانه با ظاهری ساده و آجری، ویژگیهای معماری دوره پهلوی را در خود نهفته دارد. در ادامه، به بررسی برخی از نکات مهم در متن شما میپردازیم:
- اخوان ثالث، در سال ۱۳۵۳، از خوزستان به تهران بازگشت و در رادیو و تلویزیون ملی ایران مشغول به کار شد. این موضوع، نشاندهنده علاقه او به فعالیتهای فرهنگی و هنری بود.
- اخوان ثالث، در سال ۱۳۵۶، در دانشگاه ملی (شهید بهشتی)، دانشگاه تهران و تربیت معلم، شعر دوره سامانی و معاصر را تدریس میکرد. این موضوع، نشاندهنده جایگاه علمی و ادبی او بود.
- اخوان ثالث، بعد از انقلاب ۵۷، بهعلت نارضایتی از کمتوجهی به تاریخ باستان و سنتهای ملی – میهنی ایران، به نقد این اندیشه پرداخت. این موضوع، نشاندهنده روحیه میهنپرست و آزادیخواه او بود.
- اخوان ثالث، در سال ۱۳۶۰، بدون حقوق از کار دولتی برکنار شد و ۹ سال پایانی عمر خود را بیهیچ منبع مالی در فقر شدید به پایان برد. این موضوع، نشاندهنده بیتوجهی مسئولان به هنرمندان و اندیشمندان بود.
- اخوان ثالث، در سال ۱۳۶۹، از سوی خانه فرهنگ آلمان برای برگزاری شب شعر به این کشور دعوت شد. این سفر، نشاندهنده شهرت و محبوبیت او در سطح بینالمللی بود.
- اخوان ثالث، در سال ۱۳۶۹، در تهران زندگی را بدرود گفت و طبق وصیت خودش، در توس و در جوار آرامگاه فردوسی به خاک سپرده شد. این موضوع، نشاندهنده علاقه او به تاریخ و فرهنگ ایران بود.
در مجموع، میتوان گفت که مهدی اخوان ثالث، شاعری بود که زندگی پرفراز و نشیبی داشت. او در طول زندگی خود، با مشکلات و سختیهای زیادی روبرو شد؛ اما همواره به فعالیتهای فرهنگی و هنری خود ادامه داد و آثار ارزشمندی را خلق کرد.
آثار اخوان ثالث
آثار مهدی اخوان ثالث به ترتیب سال چاپ عبارتاند از:
مجموعه شعرها
- ارغنون، مجموعه شعرهای کلاسیک اخوان ثالث، ۱۳۳۰
- زمستان، سرآغاز تحول اخوان ثالث در شعر نو، ۱۳۳۵
- آخر شاهنامه، مجموعه شعر اخوان ثالث، ۱۳۳۸
- از این اوستا، مجموعه شعر اخوان ثالث، ۱۳۴۴
- منظومه (شکار)، ۱۳۴۵
- پاییز در زندان، خاطرات شاعر از زندان، ۱۳۴۸
- عاشقانه و کبود، گزیده اشعار، ۱۳۴۸
- بهترین امید، ۱۳۴۸
- در حیاط کوچک پاییز در زندان، ۱۳۵۵
- زندگی میگوید: اما باز باید زیست، زنداننامه شاهر، ۱۳۵۷
- دوزخ اما سرد، ۱۳۵۷
- ترا ای کهن بوم و بر دوست دارم، ۱۳۶۸
- اینک بهاری دیگر، ۱۳۶۸
برگزیده اشعار
- برگزیده اشعار اخوان، ۱۳۴۹
- قاصدک، ۱۳۶۸
- گزیده اشعار، ۱۳۶۹
نقدهای ادبی
- مقالات اخوان ثالث، ۱۳۵۰
- بدعتها و بدایع نیما، کتابی مفصل درباره سبک شعر نیمایی، ۱۳۵۷
- عطا و لقای نیما یوشیج، ۱۳۶۱
- نقیصه و نقیصهسازان، بحثهای ادبی، ۱۳۷۴
قصه و داستان
- مرد جنزده، ۱۳۵۴
- درخت و جنگل، ۱۳۵۵
گوناگون
- ترجمه کتاب «ادبالرفیع در عروض قدیم عرب از معروفالرصافی»
- گفت و شنود، ۱۳۶۸
- دیدار و شناخت، ۱۳۴۸
- شاملو، مردی دوستداشتنی
شما میتوانید اطلاعات جامعی را در ارتباط با زندگینامه احمد شاملو در این مقاله از نشریه ایماژ به دست بیاورید.
تخلص اخوان ثالث
«تخلص من «امید» است. امیدم این است که شعرم بتواند مایهای از امید در دل مردمان ایجاد کند. اما امیدی که من از آن سخن میگویم، امیدی است آگاه و واقعبینانه. امیدی که بر اساس شناخت شرایط موجود و شناخت ظرفیتهای انسانها شکل گرفته باشد.»
اخوان ثالث، در شعر خود، به مسائل اجتماعی و سیاسی نیز توجه زیادی داشته است. او در شعر خود، به ناامیدی و یاس مردم از وضعیت موجود اشاره کرده است. اما او همیشه از مردم خواسته است که ناامید نشوند و امید خود را حفظ کنند. اخوان ثالث، معتقد بود که امید، تنها راه نجات انسانها از ناامیدی و یاس است.
او در شعر خود، امید را بهعنوان یک نیروی محرکه برای حرکت و پیشرفت انسانها معرفی کرده است. تخلص «امید» برای اخوان ثالث، نمادی از این امیدی بود که او همواره از آن سخن میگفت. او با انتخاب این تخلص، میخواست ذهن مخاطب شعر خود را بهسمت ناامیدی موجود در شعرش رهنمون کند و از او بخواهد که در برابر این ناامیدی، ایستادگی کند و امید خود را حفظ کند.
سبک شعر اخوان
مهدی اخوان ثالث چه قرنی است؟ او شاعر معاصر است و در قرن بیست و یک میزیسته است. سبک شعر مهدی اخوان ثالث، سبک «نمادگرایی اجتماعی» نامیده میشود. او اعتراضات و انتقادات اجتماعی خود را با زبان نمادین در شعر بیان میکرد. اخوان ثالث، ابتدا به سبک شعرای کلاسیک شعر میسرود؛ اما با گذر زمان، از شعر سنتی خراسانی الهام گرفت تا شعر نوی خراسانی را بنیان بگذارد.
او صاحب خیالهای شاعرانه توانمند و بلندپروازانهای بود؛ اما بعد از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ناامیدی، بدبینی و شکست بر اندیشه او و همعصرانش چیره شد. اخوان ثالث در طی راه خود به تقلید از نیما، از واقعگرایی به نمادگرایی رسید. او القای امید واهی به جامعه را رسالت خود نمیدانست و دراینباره گفت:
«من شاعری هستم که زندگی را با تمام تلخیها و ناامیدیهایش دیدهام. نمیتوانم به مردمی که در فقر و بدبختی زندگی میکنند، امید واهی بدهم. من میخواهم با شعرم، واقعیتهای زندگی را به مردم نشان دهم و آنها را به مبارزه برای تغییر این واقعیتها دعوت کنم.»
بهترین شعر های مهدی اخوان ثالث، از نمادها و استعارههای متعددی غنی شده است. او با استفاده از این نمادها، مفاهیم و اندیشههای خود را بهصورت غیرمستقیم و هنرمندانه بیان میکرد. از ویژگیهای مهم سبک شعر اخوان ثالث میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- نمادگرایی اجتماعی: اخوان ثالث از نمادها و استعارهها برای بیان اعتراضات و انتقادات اجتماعی خود استفاده میکرد.
- حماسهسرایی: اخوان ثالث، شاعری حماسهسرا بود و در شعر خود، از قهرمانان و اسطورههای ملی ایران الهام میگرفت.
- اندیشهگرایی: اخوان ثالث، شاعری اندیشهگر بود و در شعر خود، به مسائل فلسفی و اجتماعی نیز توجه زیادی داشت.
شعر اخوان ثالث، تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است. او یکی از پایهگذاران شعر نوی فارسی محسوب میشود و شعر او، الهامبخش شاعران بسیاری بوده است.
نومید بودن و نومید کردن، نجیبتر و درستتر از امید دروغین دادن و داشتن است؛ چون حداقل فایده این نجابت و درستی این است که آدم، دروغها و پدرسوختگیها را نخواسته و نیاراسته.
اشعار معروف اخوان ثالث
شعر زمستان از مهدی اخوان ثالث:
اخوان ثالث، شاعری بود که تجربههای تلخ و شیرین زیادی در زندگی داشت. این تجربهها، تأثیر زیادی بر شعر او گذاشتند و باعث شدند که او شعرهای خود را با سبکهای متفاوت و مضامین متنوع بسراید. اخوان ثالث، در شعر کلاسیک خود، از قالبهای مختلفی مانند قصیده، متنوی، قطعه، مستزاد، ترکیببند و رباعی استفاده میکرد.
او در این اشعار، از مضامین عاشقانه، اجتماعی، حماسی و عرفانی سخن میگفت. اخوان ثالث، در شعر نوی خود، از قالب نیمایی استفاده میکرد. او در این اشعار، از مضامین اجتماعی و سیاسی بیشتری سخن میگفت و به مسائلی مانند فقر، نابرابری، استبداد و بیعدالتی میپرداخت. اشعار اخوان ثالث، بهعلت زیبایی و دربرگیرندگی مضامین اجتماعی، معروف هستند. شعر «زمستان» و «قاصدک» از جمله معروفترین اشعار او هستند.
شعر طولانی از مهدی اخوان ثالث به نام «زمستان»، در سال ۱۳۳۴ منتشر شد و یکی از شاهکارهای شعر اخوان ثالث محسوب میشود. این شعر، در قالب نیمایی و در ۳۹ بیت سروده شده است. شعر «زمستان»، تصویری از یک زمستان سرد و تاریک را به نمایش میگذارد. این زمستان، نمادی از ناامیدی و یاس است.
در این شعر، شاعر، از تنهایی، غربت و بیکسی سخن میگوید. او از مخاطب خود میخواهد که در برابر این ناامیدی، ایستادگی کند و امید خود را حفظ کند. شعر «زمستان»، از نظر زیباییشناسی و مضمون، یکی از درخشانترین اشعار اخوان ثالث است. این شعر، تأثیر زیادی بر شعر فارسی داشته است و همواره مورد توجه و تحسین شاعران و منتقدان قرار گرفته است. در ادامه، به بررسی برخی از ویژگیهای مهم شعر «زمستان» میپردازیم:
- نمادگرایی: در این شعر، زمستان نمادی از ناامیدی و یاس است.
- استعاره: در این شعر، از استعارههای متعددی استفاده شده است. بهعنوان مثال، از «شب» برای بیان ناامیدی و «باد» برای بیان نابسامانی استفاده شده است.
- ایجاز: این شعر، از ایجاز و ظرافت خاصی برخوردار است.
- سادگی و روانی: این شعر، از سادگی و روانی خاصی برخوردار است و بهراحتی قابل فهم است.
شعر «زمستان»، یکی از شاهکارهای شعر اخوان ثالث است. این شعر، تصویری از یک زمستان سرد و تاریک را به نمایش میگذارد. این زمستان، نمادی از ناامیدی و یاس است. در این شعر، شاعر، از تنهایی، غربت و بیکسی سخن میگوید. او از مخاطب خود میخواهد که در برابر این ناامیدی، ایستادگی کند و امید خود را حفظ کند.
سلامت را نمیخواهند پاسخ گفت
سرها در گریبان است
کسی سر بر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را
نگه جز پیش پا را دید، نتواند
که ره تاریک و لغزان است
وگر دست محبت سوی کس یازی
به اکراه آورد دست از بغل بیرون
که سرما سخت سوزان است
نفس، کز گرمگاه سینه میآید برون، ابری شود تاریک
چو دیوار ایستد در پیش چشمانت
نفس کاین است، پس دیگر چه داری چشم؟
ز چشم دوستان دور یا نزدیک
مسیحای جوانمرد من! ای ترسای پیر پیرهن چرکین
هوا بس ناجوانمردانه سرد است … آی …
دمت گرم و سرت خوش باد
سلامم را تو پاسخ گوی، در بگشای
منم من، میهمان هر شبت، لولیوش مغموم
منم من، سنگ تیپا خورده رنجور
منم، دشنام پست آفرینش، نغمه ناجور
نه از رومم، نه از زنگم، همان بیرنگ بیرنگم
بیا بگشای در، بگشای، دلتنگم
حریفا! میزبانا! میهمان سال و ماهت پشت در چون موج میلرزد
تگرگی نیست، مرگی نیست
صدایی گر شنیدی، صحبت سرما و دندان است
من امشب آمدستم وام بگزارم
حسابت را کنار جام بگذارم
چه میگویی که بیگه شد، سحر شد، بامداد آمد!
فریبت میدهد، بر آسمان این سرخی بعد از سحرگه نیست
حریفا! گوش سرما برده است این، یادگار سیلی سرد زمستان است
و قندیل سپهر تنگ میدان، مرده یا زنده
به تابوت ستبر ظلمت نه توی مرگ اندوه، پنهان است
حریفا! رو چراغ باده را بفروز، شب با روز یکسان است
سلامت را نمیخواهند پاسخ گفت
هوا دلگیر، درها بسته، سرها در گریبان، دستها پنهان
نفسها ابر، دلها خسته و غمگین
درختان اسکلتهای بلور آجین
زمین دلمرده، سقف آسمان کوتاه
غبارآلوده مهر و ماه
زمستان است
***
شعر قاصدک از مهدی اخوان ثالث:
در تحقیق راجب مهدی اخوان ثالث به یکی از بهترین شعرهای او برمیخورید. شعر «قاصدک» از اخوان ثالث، یکی از زیباترین و ماندگارترین اشعار اوست. این شعر، در دفتر شعر «آخر شاهنامه» او، در سال ۱۳۳۸ منتشر شد. شعر «قاصدک» خطاب به یک قاصدک است که در سکوت و تاریکی شب، به پرواز درمیآید.
قاصدک در این شعر، نمادی از روح آزادی و امید است. او از تاریکی و سکوت شب میگریزد و به سوی روشنایی و امید پرواز میکند. شعر «قاصدک» را محمدرضا شجریان، خسروی آواز ایران، با صدای زیبای خود خواند و بر شهرت آن افزود. این آواز، یکی از ماندگارترین آثار شجریان است و همواره در محافل مختلف، با استقبال زیادی روبرو میشود. در ادامه، به بررسی برخی از ویژگیهای مهم شعر «قاصدک» میپردازیم:
- نمادگرایی: در این شعر، قاصدک نمادی از روح آزادی و امید است.
- استعاره: در این شعر، از استعارههای متعددی استفاده شده است. بهعنوان مثال، از «تاریکی» و «سکوت» برای بیان ناامیدی و نابسامانی استفاده شده است.
- ایجاز: این شعر، از ایجاز و ظرافت خاصی برخوردار است.
- سادگی و روانی: این شعر، از سادگی و روانی خاصی برخوردار است و بهراحتی قابل فهم است.
شعر «قاصدک» یکی از زیباترین و ماندگارترین اشعار اخوان ثالث است. این شعر، با صدای زیبای محمدرضا شجریان، بر شهرت آن افزود و آن را به یکی از آثار کلاسیک موسیقی ایران تبدیل کرد.
قاصدک هان چه خبر آوردی؟
از کجا وز که خبر آوردی ؟
خوش خبر باشی اما، اما
گرد بام و در من
بیثمر میگردی
انتظار خبری نیست مرا
نه ز یاری، نه ز دیّار و دیاری باری
برو آنجا که بود چشمی و گوشی با کس
برو آنجا که تو را منتظرند
قاصدک
در دل من همه کورند و کرند
دست بردار از این در وطن خویش غریب
قاصد تجربههای همه تلخ
با دلم میگوید
که دروغی تو، دروغ
که فریبی تو، فریب!
قاصدک
هان … ولی … آخر … ای وای
راستی آیا رفتی با باد؟
با توام آی کجا رفتی؟ آی!
راستی آیا جایی خبری هست هنوز؟
مانده خاکستر گرمی جایی؟
در اجاقی طمع شعله نمیبندم
خردک شرری هست هنوز؟
قاصدک
ابرهای همه عالم شب و روز
در دلم میگریند
***
ارتباط اخوان ثالث و نیما یوشیج
ارتباط اخوان ثالث و نیما یوشیج را میتوان از چند منظر بررسی کرد:
شاگرد و استادی:
- اخوان ثالث از شاگردان برجسته نیما یوشیج بود و به شدت تحت تاثیر شعر و اندیشه او قرار داشت.
- اخوان در جلسات شعرخوانی نیما شرکت میکرد و از راهنماییها و نقدهای او بهره میبرد.
- نیما یوشیج، اخوان ثالث را به عنوان شاعری نوگرا و خلاق به جامعه ادبی معرفی کرد و سبک شعر هر دو شعر نیمایی بود.
همفکری و هممسلکی:
- هر دو شاعر از پیشگامان شعر نو فارسی بودند و در نوگرایی شعر فارسی نقش مهمی داشتند.
- هر دو شاعر به مضامین اجتماعی و سیاسی در شعر خود توجه داشتند و از شعر خود به عنوان ابزاری برای بیان دردها و آرمانهای مردم استفاده میکردند.
- هر دو شاعر به زبان و فرهنگ فارسی اهمیت زیادی میدادند و در حفظ و ارتقای آن تلاش میکردند.
دوستی و احترام متقابل:
- نیما یوشیج و اخوان ثالث علیرغم اختلاف سنی، رابطه دوستانه و صمیمانهای با یکدیگر داشتند.
- اخوان ثالث احترام زیادی برای نیما یوشیج قائل بود و او را پدر شعر نو فارسی میدانست.
- نیما یوشیج نیز استعداد و خلاقیت اخوان ثالث را تحسین میکرد و آینده درخشانی برای او پیشبینی میکرد.
تاثیر نیما یوشیج بر شعر اخوان ثالث:
- تاثیر نیما یوشیج بر شعر اخوان ثالث در زمینههای مختلفی مانند زبان، فرم، محتوا و مضمون قابل مشاهده است که در زندگینامه نیما یویج نیز قابل بررسی است.
- اخوان ثالث از نوآوریهای نیما یوشیج در زمینه زبان و فرم شعر استفاده کرد و به آن ها عمق و غنای بیشتری بخشید.
- اخوان ثالث مضامین اجتماعی و سیاسی را که در شعر نیما یوشیج مطرح شده بود، با ظرافت و دقت بیشتری در شعر خود به کار برد.
در نهایت:
- رابطه اخوان ثالث و نیما یوشیج نه تنها یک رابطه شاگرد و استادی، بلکه یک رابطه دوستانه و هممسلکی بود.
- این رابطه در ارتقای شعر نو فارسی و همچنین در شکلگیری شخصیت ادبی اخوان ثالث نقش مهمی داشت.
همچنین اگر علاقهمند هستید تا با انواع سبک شعر فارسی آشنا شوید، میتوانید این مقاله از نشریه ایماژ را نیز مطالعه نمایید.
پرسشهای متداول
اخوان ثالث کیست؟
تخلص اخوان ثالث چیست؟
سبک شعری اخوان ثالث چه بود؟
آرامگاه اخوان ثالث کجاست؟
مهدی اخوان ثالث چند فرزند دارد؟
مهدی اخوان ثالث در سال ۱۳۲۹ با دختر عموی خود ازدواج کرد. آنها صاحب ۶ فرزند شدند: سه دختر به نامهای لاله، لولی و تنسگل و همچنین سه پسر به نامهای توس، زرتشت و مزدک. متأسفانه دو از دختران اخوان ثالث درگذشتند. اخوان ثالث در اشعار خود بارها به فرزندان خود اشاره کرده و از آنها به عنوان عزیزان و مایههای امید خود یاد میکند.
اشعار مهدی اخوان ثالث سرشار از عاطفه و احساس است و عشق و علاقه او به خانواده به وضوح در آنها قابل مشاهده است.
دیدگاه
۲ دیدگاه
اخوان واقعا توی شعر نو بینظیره و رقیب نداره
اخوان در این تاریخ و بوم و مرز دیگر تکرار نخواهد شد. زنده باد ایران و زنده باد ادبیات این خاک و بوم
نظر بدهید