نقد فیلم روانی آمریکایی (American psycho)؛ ولگردِ ولگرد کُش
فضای داستان و سینما، گاه میتوانند مفاهیم پیچیده را با ظرافتی مثالزدنی سادهسازی کنند و در قالب روایتهای جذاب به مخاطب ارائه دهند. فیلم روانی آمریکایی (American psycho) نمونهی بارزی از این دست آثار است که در بستری از ژانر وحشت و کمدی سیاه، به واکاوی مفاهیم عمیق اقتصادی، سیاسی، جامعهشناختی و روانشناختی میپردازد. این فیلم که در سال ۲۰۰۰ و بر اساس رمانی به همین نام اثر برت ایستون الیس ساخته شده، داستان پاتریک بیتمن را روایت میکند. بیتمن، یک سرمایهگذار ثروتمند در وال استریت که در ظاهر زندگی بینقصی دارد، در خفا به یک قاتل زنجیرهای تبدیل میشود.
فیلم، تناقض میان شخصیت ظاهری و باطنی بیتمن را به تصویر میکشد و در این مسیر، نقدی تند و گزنده به جامعهی مصرفگرا و پوچگرای آمریکا در دههی ۸۰ میلادی ارائه میدهد. در نقد فیلم روانی آمریکایی باید بگوییم که با وجود محتوای خشونتآمیز و گاه زنندهاش، به دلیل جسارت در طرح مفاهیم عمیق و نقد بیرحمانهی جامعهی آمریکایی، مورد توجه بسیاری از منتقدان قرار گرفته است. این فیلم، تجربهای متفاوت و چالشبرانگیز را برای مخاطبان خود رقم میزند و آنها را به سفری در اعماق تاریکی وجود انسان میبرد.
تریلر فیلم روانی آمریکایی
برای تماشای تریلر فیلم روانی آمریکایی روی ویدیو زیر کلیک کنید:
در ادامه این مقاله از ایماژ به نقد و بررسی فیلم American psycho خواهیم پرداخت.
جدول اطلاعات و مشخصات فیلم روانی آمریکایی
در ادامه پیش از رفتن به سراغ تحلیل فیلم روانی آمریکایی نگاهی به اطلاعات کلی فیلم میاندازیم. در جدول زیر اطلاعات فیلم از جمله امتیاز IMDb آورده شده است که عبارتند:
کارگردان | مری هارون |
بازیگران | کریستین بیل، ویلم دفو و جرد لتو |
سال انتشار | ۲۰۰۰ |
امتیاز IMDb | 7.6 |
امتیاز راتن تومیتوز | ۶۸ |
امتیاز متاکریتیک | ۶۴ |
داستان فیلم روانی آمریکایی
پاتریک بیتمن (کریستین بیل) مرد جوانی اهل نیویورک و معقول و خوش سر و لباس است. اما در پشت این چهرهٔ او، یک هیولا نهفتهاست. بیتمن شبها کار واقعی اش را شروع میکند و به شکار و کشتن ولگردها زنان خیابانی و دوستانش میپردازد. ژانر فیلم روانی آمریکایی وحشت و کدی سیاه است. اگر به ژانر جنایی نیز علاقهمند هستید، نقد فیلم سوئینی تاد را از دست ندهید.
بررسی و نقد فیلم روانی آمریکایی
روانی آمریکایی در فضای نقد جدیتر هم با واکنشهای مثبتی روبهرو شد و برای مثال در پایگاه اطلاعات اینترنتی فیلمها (IMDB) نمرهی ۷.۶ را کسب کرد. البته فیلم برای هرکسی آمد نداشت، برای الیس خوب داشت! نسخهی سینمایی توانست دوباره نام کتاب را سر زبانها بیندازد. کتابی که در ابتدا واکنشهای مثبتی نگرفته بود؛ برای مثال در کشور آلمان فروش آن برای سن پایین مضر شناخته شده و از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ فروش آن منع شده بود. در استرالیا نیز فروش این کتاب برای زیر ۱۸ سال ممنوع بود و در کویینزلند فروش آن به طور کلی ممنوع اعلام شده بود.
اگر به ژانر جنایی نیز علاقهمند هستید، بررسی و نقد فیلم هالووین را از دست ندهید.
در کشورهای زیادی مانند نیوزیلند و کانادا نیز این کتاب برای بازهی کمتر از ۱۸ سال در کتابخانهها و کتابفروشیها ممنوعیت دسترسی داشت. اما پس از انتشار فیلم، سیل اقتباسها و توجهات به سوی کتاب سرازیر شد و برای مثال در سال ۲۰۰۸ کریگ روسلر و جسی سینگر نسخهی موزیکال اقتباسی از کتاب را در برادوی به روی صحنهی نمایش بردند. جدای از خودِ کتاب، موضوعاتی در حول و حوش آن هم قوت گرفتند و فیلمی مانند «رکود بزرگ» (BIG SHORT) در سال ۲۰۱۵ با موضوع معضلات اجتماعیِ برخاسته از اقتصاد به نمایش درآمد. البته این فیلمها به تند و تیزی کتاب یا فیلم «روانی آمریکایی» نبودند و خود الیس هم به این موضوع اقرار دارد. او میگوید:
آن کتاب اگر الان بود چاپ نمیشد. آن موقع هم کسی نمیخواست آن را چاپ کند. تعداد بسیار کمی از افراد پا پیش گذاشتند. فقط خوششانس بودم.
تحلیل فیلم روانی آمریکایی؛ سرمایهداری وارونه
در فیلم نقد فیلم روانی آمریکایی باید بگوییم که شاهد زندگی دوگانهی پاتریک بیتمن، یک جنتلمنِ ثروتمند و موفق در نیویورک هستیم. کریستین بیل با بازی درخشان خود، تصویری بینقص از این شخصیت ارائه میدهد که در روز یک سرمایهگذار موفق و خوشپوش است و در شب به یک قاتل بیرحم تبدیل میشود. بیتمن در ظاهر انسانی معقول، زیبا و خوشتیپ است که زندگی مرفه و بیدغدغهای دارد. اما در اعماق وجودش هیولایی پنهان شده که از حسادت، حرص و طمع سیریناپذیری رنج میبرد. او در تاریکی شب، نقاب خود را از چهره برمیدارد و به شکار افراد بیگناه، از ولگردها گرفته تا زنان خیابانی و حتی دوستان و نزدیکانش، میرود.
علاوه بر فیلم روانی آمریکایی، شما میتوانید نقد فیلم جیغ (Scream) را نیز در نشریه ایماژ مطالعه کنید.
هیچ چیز برای ارضای خونخواری و خشونت بیحد و حصر او کافی نیست و کوچکترین برتری دیگران، انگیزهای برای جنایت هولناک او میشود. حتی یک کارت ویزیت جذابتر از رقیب کاریاش، او را به جنون میکشاند. در اوج جنایت، بیتمن در تناقضی عجیب، به دنبال اعتراف و رهایی از عذاب وجدان است. اما وکیل او، به مثابه نمادی از جامعه، حرفهای او را باور نمیکند و او را در میان انکار و نیاز به مجازات، معلق نگه میدارد. این پایان مبهم، نمادی از بیعدالتی و فساد سیستم سرمایهداری است. جامعهای که در آن ثروت و قدرت، مجوز جنایت و بیمکافاتی میشوند، حتی اگر مجرم خود خواهان مجازات باشد.
همچنین اگر به ژانر درام نیز علاقهمند هستید، توصیه میشود تا نقد فیلم پرواز بر فراز آشیانه فاخته را مطالعه کنید.
نقد و بررسی فیلم روانی آمریکایی؛ ظاهربینی هالیوودی
در نگاهی عمیقتر به فیلم روانی آمریکایی و عبور از ظاهربینی هالیوودی آن، متوجه عمق و پیامی فراتر از یک داستان معمولی میشویم. تمرکز بر روی اسامی و ارجاعات فیلم به مثابه نمادها و مفاهیم، گرهگشای این رمز است. هدف اصلی برت ایستون الیس از خلق این داستان، ریشهیابی فروپاشی درونی اقتصاد آمریکا در قالب یک روایت داستانی است. او به عنوان راوی این فروپاشی، به جای تمرکز صرف بر رویدادها، به واکاوی اخلاقی این بحران میپردازد. نکته قابل توجه، پیشگویی الیس به عنوان یک نویسنده طنز از سقوط اقتصادی آمریکا در سال ۲۰۰۸، دو دهه قبل از وقوع آن است. شاید در نگاه اول، این اتفاق را تصادفی بدانیم، اما تمرکز الیس بر ذات نظام سرمایهداری و نه صرفاً آمریکا، عمق دید او را آشکار میکند. بنابراین، آمریکایی بودن در عنوان فیلم، صرفاً اشاره به یک ملیت خاص نیست، بلکه نمادی از یک طبقه و ایدئولوژی خاص است که در آستانه فروپاشی قرار دارد. در واقع، روانی آمریکایی فراتر از یک فیلم هالیوودی، نقدی تند و گزنده بر سیستم سرمایهداری و پیامدهای مخرب آن است.
همچنین یکی دیگر از بهترین فیلم های جنایی قرن ۲۱، فیلم هیولا است. شما میتوانید نقد فیلم monster 2003 را در نشریه ایماژ مطالعه کنید.
بررسی فیلم روانی آمریکایی؛ شاهکاری سینمایی
مهارت کارگردان در این فیلم در همآمیختن عناصری چون موسیقی، فیلمبرداری، تدوین و داستانسرایی در سکانسهای مختلف به زیبایی آشکار میشود. نمونه بارز آن، سکانسی است که در آن موسیقی شلوغ شهر با کلوزآپ صورت کریستین بیل و هدفون در گوشش همراه میشود و به یکباره بیتوجهی او به نامزدش و انزوای او را از طریق روایت راوی (که خود بیتمن است) و دیالوگها به تصویر میکشد. این سکانس دقیقاً بعد از صحنه اغواگرانه پاتریک با منشیاش قرار گرفته و به وضوح رابطهی علیومعلولی و توالی زمانی داستان را نشان میدهد.
علاوه بر این، فیلمبرداری لرزان در تمام طول فیلم، حتی در نماهای ثابت، به خوبی حس التهاب و انتظار برای گرههای داستانی را منتقل میکند. این لرزش دوربین که گاه شدیدتر و گاه خفیفتر میشود، به طور آگاهانه برای القاء حس تعلیق و تشویش در مخاطب به کار گرفته شده است. در نهایت، سادگی دیالوگنویسی در سکانس بیتمن و نامزدش در تاکسی، نمونهای از ظرافت کارگردان در تبدیل داستان از کتاب به فیلمی تاثیرگذار بر پرده سینما است. اینها تنها چند نمونه از بدایع و ظرافتهای کارگردانی در این فیلم هستند که آن را به اثری ماندگار و درخشان تبدیل کردهاند. هرون با شناخت زمینهی اثر، برای اثبات ماکیاولیست بودنِ یک کاپیتالیست و طرحِ ذاتی بودن چنین مصداقی، یک دیالوگ ساده طرح میکند:
+پاتریک! باید انجامش بدیم…
-چیو انجام بدیم؟
+ازدواج دیگه، عروسی بگیریم.
-نه، نمیتونم مرخصی بگیرم!
پیشنهاد مطالعه نقد فیلم: بررسی و نقد فیلم در جبهه غرب خبری نیست.
پایانبندی
در ارتباط با نقد فیلم روانی آمریکایی در نظر داشته باشید که علیرغم تغییراتی جزئی، فیلم تا حد زیادی به رمان روانی آمریکایی اثر برت ایستون الیس وفادار مانده است. با این حال، الیس از این اقتباس راضی نیست، چرا که معتقد است ظرافتهای روانشناختی داستان در فیلم به درستی منتقل نشدهاند. در یکی از ملاقاتهای الیس با کریستین بیل، بازیگر نقش پاتریک بیتمن، بیل چنان در شخصیت غرق شده بود که الیس را به وحشت انداخت و از او خواست تا از این کار دست بردارد. الیس این تجربه را عجیب و ترسناک توصیف میکند و اذعان میدارد که دیدن تجسم شخصیت شرور داستانش در دنیای واقعی، حس غریبی برای او به همراه داشته است.
ماری هرون، کارگردان فیلم، از ویلم دفو، بازیگر نقش کارآگاه، خواست تا هر صحنه را به سه شکل مختلف بازی کند: یک بار به عنوان کارآگاهی که میداند بیتمن قاتل است، یک بار به عنوان کارآگاهی که از این موضوع بیخبر است و بار دیگر به عنوان کارآگاهی که در مورد گناهکار بودن بیتمن تردید دارد. با ترکیب این اجراها، هرون ابهام و تردید را در شخصیت کارآگاه و ذهن مخاطب ایجاد میکند و به تعلیق داستان میافزاید.
آیا دوست دارید اطلاعات بیشتری در مورد فیلم، مانند جزئیات داستان، شخصیتها یا صحنههای پس از تیتراژ، به دست آورید؟ پس نشریه ایماژ را دنبال کنید. علاوه بر این، شما میتوانید بهترین فیلم های جنایی قرن ۲۱ را هم ببینید.
سوالات متداول
آیا فیلم روانی آمریکایی به کتاب وفادار است؟
تا حد زیادی بله. فیلم از نظر کلی به داستان و شخصیتهای کتاب پایبند است، اما برخی تغییرات جزئی نیز در آن به چشم میخورد. برت ایستون الیس، نویسنده کتاب، از این اقتباس کاملاً راضی نیست چرا که معتقد است ظرافتهای روانشناختی داستان در فیلم به درستی منتقل نشدهاند.
چرا برت ایستون الیس از فیلم روانی آمریکایی ناراضی است؟
الیس معتقد است که فیلم، ظرافتهای روانشناختی رمان و ماهیت درونی شخصیت پاتریک بیتمن را به درستی به تصویر نکشیده است. او همچنین از خشونتآمیزتر شدن داستان در فیلم نسبت به کتاب انتقاد میکند.
آیا کریستین بیل در طول فیلمبرداری در شخصیت پاتریک بیتمن غرق شده بود؟
بله. در یکی از ملاقاتهای الیس با بیل، بازیگر چنان در شخصیت غرق شده بود که الیس را به وحشت انداخت و از او خواست تا از این کار دست بردارد. الیس این تجربه را عجیب و ترسناک توصیف میکند.
ماری هرون برای افزایش تعلیق فیلم چه کاری انجام داد؟
او از ویلم دفو، بازیگر نقش کارآگاه، خواست تا هر صحنه را به سه شکل مختلف بازی کند: یک بار به عنوان کارآگاهی که میداند بیتمن قاتل است، یک بار به عنوان کارآگاهی که از این موضوع بیخبر است و بار دیگر به عنوان کارآگاهی که در مورد گناهکار بودن بیتمن تردید دارد. با ترکیب این اجراها، هرون ابهام و تردید را در شخصیت کارآگاه و ذهن مخاطب ایجاد میکند و به تعلیق داستان میافزاید.
دیدگاه
۳ دیدگاه
این فیلم اقتباس از یه رمان آمریکایی بود و بنظرم ارزش دیدن داشت برای اونایی که هنوز تصمیم نگرفتن ببیننش یا نه.
اینقدرکه گفتید شاید تعریفی نبود ولی قابل قبوله
بنظرم در مجموع فیلم خوبی بود. ولی نه در حدی که ازش تعریف شده بود. روانی آمریکایی رو میشه گذاشت تو واچ لیست تعطیلات و آخر هفته ها
نظر بدهید